ALP ÇAPA / ARKAS HOLDİNG LİMAN VE TERMİNAL İŞLETMELERİ GRUBU BAŞKAN YARDIMCISI

Dijital Dayanıklılık: Limanlarda Rekabetin Yeni Ölçüsü

Küresel ticaretteki belirsizlik, liman işletmeciliğinin yönetmesi gereken temel problemlerden biri haline geldi. Ticaret rotalarının kısa sürede değişebildiği, jeopolitik ve iklim kaynaklı risklerin arttığı, yatırım maliyetlerinin yükseldiği bu ortamda limanların rekabet gücünü yalnızca fiziksel kapasite üzerinden değerlendirmek yeterli değil. Mevcut kapasitenin ne kadar verimli kullanılabildiği, değişen koşullara ne kadar hızlı uyum sağlanabildiği, beklenmedik bir kesintide operasyonların ne kadar kısa sürede tekrar normale dönebildiği ve felaket anlarında operasyonel sürekliliğin ne ölçüde korunabildiği giderek daha belirleyici hale geliyor.

Bu yeni dönemde kapasite artışını da daha geniş bir perspektifle ele almak gerekiyor. Artan ticaret hacmi yeni saha, rıhtım ve ekipman yatırımlarını gerekli kılarken, mevcut altyapının daha etkin kullanılması da kapasite yönetiminin önemli bir parçası haline geldi. Saha kullanımının, ekipman hareketlerinin, gemi ve yük trafiğinin doğru planlanması mevcut altyapıdan daha yüksek verim alınmasını mümkün kılıyor. Dolayısıyla fiziksel yatırımlarla akıllı terminal uygulamalarını birbirinin alternatifi değil, birbirini tamamlayan unsurlar olarak görüyoruz. Marport’ta yatırımlarımızı bu anlayışla şekillendiriyoruz.

Yıllık 2,3 milyon TEU kapasiteye sahip Marport’ta altyapı ve ekipman yatırımlarımızı dijitalleşme ve dijitalizasyonla destekliyoruz. PrimeRoute ve ExpertDecking modülleriyle ekipman ve saha optimizasyonunu güçlendirirken; CFS operasyonları, kapı ve kantar sistemleri ile farklı platformları entegre dijital bir altyapıda buluşturuyoruz. Marin uygulaması ve Marport Online platformuyla müşterilerimizin liman hizmetlerine dijital kanallardan erişimini sağlıyoruz. Fiziksel altyapıyla dijital sistemlerin birlikte çalıştığı bu modelde veriyi doğru değerlendirmek de kapasitenin etkin kullanımı açısından önem taşıyor. Gemi programlarından saha yoğunluğuna, ekipman kullanımından kapı hareketlerine kadar üretilen verinin analizi, operasyonların optimize edilmesini ve olası aksaklıkların daha erken fark edilmesini sağlıyor. Yapay zekânın entegrasyonuyla birlikte saha ve yük yoğunluğunun öngörülmesi, ekipman kullanımının planlanması ve olası darboğazların önceden belirlenmesi gibi alanlarda veriye dayalı karar süreçlerinin daha da güçleneceğini öngörüyoruz ve yeni dönem yatırımlarımızı bu doğrultuda planlıyoruz.

Verinin operasyonel değere dönüşmesi, tüm lojistik ekosistemi kapsayan bir bilgi akışını gerektiriyor. Deniz yolu hatlarından lojistik şirketlerine, gümrük süreçlerinden müşterilere kadar farklı paydaşların doğru veriye zamanında ve güvenli biçimde erişebilmesi, operasyonun bütününü daha öngörülebilir hale getiriyor. Yoğunlukların daha erken görülmesi ve kaynakların doğru noktaya yönlendirilmesi de kapasitenin daha etkin kullanılmasını sağlıyor. Verinin ve sistemlerin bu ölçüde birbirine bağlanması, operasyonel sürekliliğin siber güvenlikle birlikte ele alınmasını da zorunlu kılıyor. Kritik bir sistemin devre dışı kalması ona bağlı süreçleri de etkileyebiliyor. Bu nedenle güvenli bir dijital altyapı kadar, olası bir kesintide alternatif süreçlerin devreye alınabilmesi ve bunları yönetecek insan kaynağının hazır olması önem taşıyor. Dijital dayanıklılığın, kesintinin etkisini sınırlandırabilmesinin yanında operasyonu sürdürebilme kabiliyetini de kapsaması gerektiğine inanıyoruz.

Önümüzdeki dönemde fiziksel altyapıyı dijital teknoloji ile donatan, sahip olduğu kapasiteyi akıllı kullanabilen, değişimi erken okuyabilen ve beklenmedik koşullarda operasyonel sürekliliğini koruyabilen limanlar, belirsizliklerin arttığı küresel ticarette rekabet güçlerini de koruyacaktır.