OĞUZHAN DEMİRTAŞ

RÜZGAR VİNÇ VE LİMAN HİZMETLERİ, LİMAN İŞLETME MÜDÜRÜ

1954 yılında çekilen Rıhtımlar üstünde filminin en etkileyici cümlelerinden bir tanesi Nolan karakterinin ağzından dökülen “Akıllı olsam otuz senedir limanlarda çalışmazdım. Ve şimdi işe başladığımdan daha fakirim” cümlesidir. Yine Nolan karakterinin gemi ambarında üzerine yük düşerek öldüğü sahne filmin en akılda kalan sahneleri arasındadır. Elbette hiçbir liman çalışanının yaşamamasını dilediğimiz bu sahne bizlere limanlardaki çalışma ortamının nasılda bıçak sırtında olduğunu hatırlatmaktadır. “Rıhtımlar Üstünde” filmini Liman sektörü çalışanları açısından değerlendirmek gerekirse bir zamanların güvensiz, kontrolsüz ve tabiri caizse canların pamuk ipliğine bağlı olduğu bir iş sahası olan limanların “nereden nereye” geldiğini de hatırlatan bir başyapıttır.

Limanlar tehlikeli/çok tehlikeli işyeri tanımda oldukları için İSG tedbirlerinin sıfır tolerans ile uygulanması hepimizin olmazsa olmaz görevidir. Hal böyleyken; bugün bazen baret ve yelek giymenin bile adeta zulümmüş gibi görüldüğü anlar limanlarda sık sık yaşanıyor. Üstelik bu durumu yaşatanlar arasında liman paydaşlarından, üçüncü şahıslara kadar geniş bir yelpaze var. Ancak her şeye rağmen her geçen gün daha da ciddiyetle ele alınan İş Sağlığı ve Güvenliği Prosedürlerimiz var ve Liman profesyonellerinin zaman zaman tahmil tahliye operasyonlarını durdurma, erteleme pahasına aldıkları inisiyatifler ile limanların daha güvenli çalışma olanları olduğu hepimizin malumudur.

Peki prosedürler nasıl uygulanmalı ve sahada kabul görmelidir.

Limanlarda iş sağlığı güvenliğini menfi etkileyecek “Riskler” her liman tesisinin özelinde yapılan çalışmalarla tespit edilmekte ve zaman zaman da güncellenmektedir. Bu risklerin tespitinde rol alan İş Sağlığı Güvenliği personellerinin limanlarda uzmanlaşması son derece önemlidir. Uzun zamanlar boyunca limanlarda görev yapmış ve bu alanda profesyonelleşmiş uzmanların hazırlayacağı belgelerin amaca daha çok hizmet edeceği bir gerçektir.

Limanların kuruluş şemalarında İSG birimlerinin doğrudan Genel müdürlüklere bağlanması ve yaptırımlarının uygulanması noktasında şirket politikaları tarafından desteklenmesi bir gerekliliktir. Bu uygulama sahada çalışan ve İSG kurallarına direnç göstermesi muhtemel kitle üzerinde etkili olacaktır.

İSG uzmanları her gün yaptıkları denetimlerin yanı sıra personellerin davranışlarını da gözlemleyerek iş yerindeki güvenlik bilincini arttırabilirler. Bu davranış odaklı yaklaşımlar sahada çalışan personelin her birine dokunmayı sağlayacak ve durumsal farkındalığı arttıracaktır. Özellikle saha personelinin rutin periyodlarda İSG eğitimlerine alınması ve emsalleri arasında temayüz eden kişilere sahada İSG sorumluluğu verilmesi bu farkındalığın tabanda kabul görmesi sürecini hızlandıracaktır.

İSG kurallarına önem göstererek bunu iş yaşamının standartlarına uyarlayan personele ödüller verilmesi ve ödüllerin bir tören ile takdim edilmesi personel motivasyonunu pozitif manada etkilediği örnekler ile görülmüştür.

Limanlarda görev alan tahmil – tahliye (stevedoring) firmalarının personellerine bu İSG kurallarına adaptasyonunda dikkat edilmesi gereken en önemli husus liman sahasında herkesin İSG standartları açısından eşit olduğu bilincinin aşılanmasıdır. Özellikle farklı farklı limanlarda çalışan liman işçilerinin “kötüden örnek olmaz ancak ders alınır” düsturuna inandırılması son derece önemlidir. Bu bilinç oluşmaz ise İSG kurallarının nispeten daha az uygulandığı “rahat” liman sahalarında kazanılan alışkanlıklar daha disiplinli sahalarda kuralların uygulanmasında zorluklara neden olacak ve zafiyet oluşturacaktır.

Limanların fiziki yapılarında (inşa sürecinde ve sonrasında) İSG farkındalığı yaratacak ve daha emniyetli ortamlar oluşturmak adına yapılacak yatırımlardan kaçınmamak işletmelerin ana görevleri arasındadır. Limanlarda kullanılan tüm makine ve teçhizatının standartlara uygun olarak temin edilmesi, temin edilen malzemenin yine standartlara uygun bir şekilde faaliyetlerini sürdürmesinin sağlanması denetimler ile mümkündür. Klasik tanımla “Güven kontrole mani değildir” ve olmamalıdır.

Geçmiş dönemlerde yaşanan olaylara ait istatistikler kazaların oluşumunun nasıl basit sebeplerden olduğunu ama sonuçlarının ne seviyede ciddi olduğunu göstermekte son derece önemli kaynaklardır. Bu noktada Liman işletmecilerinden, sendikalara, işyeri temsilcisi çalışanlardan, eğitim kurumlarına kadar her seviyede paydaşın ortak aklıyla hareket etmek ve tarihin her döneminde, dünya coğrafyasındaki tüm limanlarda yaşanan acı olaylardan ders almakta büyük önem vardır.

Liman işçileri açısından eğitim süreçlerinin ve sertifikasyonun MYK ile sınırlı kalmasının önüne geçilmeli Liman çalışanlarının yaşam boyu öğrenme sürecinde kalmaları sağlanmalıdır Ortak aklın ürünü olan eğitim programları, bu programların ışığında oluşacak standardizasyonlar ile oluşan standartların tüm limanlarda istisnasız uygulanması her seviyede çalışanın İSG bakış açısında bir fikir birliği oluşturacak ve “sıfır kaza” hedefinin gerçekleşmesinde ön almamızı sağlayacaktır.

Gelişen teknoloji kullanımının gerek çevre gerekse de İSG uygulamalarına entegre edilmesi kazanımların değerlendirilmesi ve olası kazaların engellenmesinde tahmin edilenden daha fazla işe yarayacağı yapılan lokal uygulamalarda görülmüştür. Vinç ve forklift gibi limanlarda kullanılan elleçleme araçlarına entegre edilen kamera, hareket sensörü, laser ve uyarı ışıkları teknolojilerin kazaların engellenmesinde farkındalık yaratmıştır. Bu teknolojilerin yakın gelecekte daha fazla yetenekle sahalarımızda yer bulacağını söylemek kehanet olmayacaktır.

Bu bağlamda, liman iş sağlığı ve güvenliği alanında sürekli gelişim ve inovasyonun önemini vurgulamak önemlidir. Yeni teknolojilerin entegrasyonu, eğitim programlarının sürekli güncellenmesi ve paydaşların iş birliği, limanlarda sıfır kaza hedefine ulaşmak adına atılan adımları güçlendirecektir. İSG standartlarının evrim geçirmesiyle birlikte, her geçen gün daha güvenli çalışma ortamları oluşturmak için birlikte çalışmamız kaçınılmazdır. Gelecek nesillere daha emniyetli bir liman sektörü bırakmak için birlikte çaba göstermeye devam etmeliyiz.

Sonuç olarak, geçmişte liman sektörünün zorluklarla dolu hikayesini anlamak, bugün geldiği noktayı daha da değerli kılmaktadır.