Seyhan Üner

KARİYERİMİN Kumandası Bende

Hepimiz yıllarca en güzel okullarda okumak için çalıştık, çabaladık. Girdiğimiz her sınavda başarılı olmak, büyüklerimizin yönlendirmesi ve tabir ettikleri şekliyle “iyi bir meslek sahibi olmak” için büyük emekler harcadık. Okullarımızdan mezun olduktan sonra da iyi bir iş bulma telaşına girdik. En büyük şirketlerde, en önemli pozisyonlarda çalışmayı kendimize amaç edindik ve bu uğurda gecemizi gündüzümüze katarak çalışmaya başladık.

Hayat koşturmacası, hırs, başarma güdüsü… Nasıl adlandırmak isterseniz öyle adlandırın ancak bir gerçek var ki nefes aldığımız sürece bu koşturmaca, hedefler, telaşlar hep devam edecek. Peki bu pencereden bakarak iş hayatı odağında bu telaşeyi değerlendirecek olursak neleri farklı yapmalıyız? O çok istediğimiz pozisyonlara veya şirketlere yerleşmek ya da mevcutta istediğimiz bir şirkette çalışırken, daha da yukarılara doğru yön alabilmek kariyerimizin yönünü doğru ve istediğimiz tarafa çevirebilmek için ne yapmamız gerekiyor?

İşte bu yazımda sizlere bir eğitimci olarak ve 24 yıldır iş hayatının içinde aktif çalışan biri olarak bazı tüyolar paylaşmayı amaçlıyorum. Elinizde bir kumandanız var yani kendi potansiyeliniz! Lütfen metaforik olarak size bahsettiğim kumandayı yani potansiyelinizi önemseyin, fark edin ve onu ortaya çıkartacak aksiyonlar alın. Çünkü her insan kendi içinde eşsiz ve bir bütündür. Her insanın çok iyi yapabildiği, güçlü yönleri mutlaka mevcuttur. Yeter ki siz onları ortaya çıkartabilmek için kumandayı doğru kullanın! “Yapabileceklerimin farkındayım; ama nereden ve nasıl başlamam gerektiğini bilmiyorum” diyorsanız, önce kendinizi tanımak ile yola çıkabilirsiniz.

Kendini tanımak! Ne kadar da kısa ve kulağımıza basit geliyor değil mi? “Ne yani bunca yıldır kendimi tanımıyor muyum?” vb. şeyler söylediğinizi duyar gibiyim. Benim naçizane gözlemlediğim, insanların pek çoğunun kendini gerçek anlamda tanımadığı, potansiyelinin ve yapabileceklerinin farkında olmadığı yönünde. O nedenle bu satırları yazıyorum ki bu yazı hepimiz için bir milat olsun.

O kadar önemli bir seviye ki kendini tanımak ve bilmek. Aslında her şey buradan başlıyor. Yıllar yıllar önce Yunus Emre “İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir, sen kendini bilmezsen, bu nice okumaktır” demiş. Benzer şekilde bir Antik Yunan vecizesi olarak Delphi’deki Apollon Tapınağı’nın girişinde altın harflerle “Gnothi Seauton” yani “Kendini Bil” yazar. Bu kadar eski tarihlerde bile insanlık için söylenmiş, iki kelime kadar kısa ve basit ancak bir o kadar altı dolu, verdiği mesaj çok büyük olan bir sözdür. Lütfen siz de ajandanıza, masanızın görünen bir yerine veya telefonunuza bu vecizeyi yazın. Çünkü her şey gerçekten kendini bilmek ile başlıyor.

Kendimizi Tanımak ile İşe Başlayalım!

Kendini bilmek ve farkındalık ile başlayacağız o halde. Bu tam bir SWOT çalışmasıdır aslında. Bir kahve ve çay eşliğinde sakin bir kenara çekilip, boş bir kağıda kendi SWOT’unuzu yapmanızı öneriyorum. SWOT’u açacak olursak. Strengths- Güçlü Yönler, Weaknesses- Zayıf Yönler, Opportunities- Fırsatlar, Threats- Tehditler. Bu çalışmada kendiniz ile baş başa kalarak neleri iyi yapabildiğinizi, işiniz ve yetkinliklerinizle ilgili nerelerde gelişmeye ihtiyacınızın olduğunu, tehditlerinizi ve fırsatlarınızı bilmek size hangi yöne gitmeniz gerektiği konusunda yol gösterecektir.

Hedeflerimizi Belirleyelim!

Tüm bunlar ile birlikte hedeflerinizi net belirlemiş olmanız, yaptığınız bu çalışmada bir yelkenlinin denizdeki ilerlemesine yol verecek kuvvetli rüzgar olacaktır. Unutmayın ki nereye gitmek istediğini bilmeyen bir yelkenliye hiçbir kuvvet yardımcı olamaz. Hayatta ne yapmak istiyorsunuz? İş hayatı ile ilgili gitmek istediğiniz yön neresi? Bu soruyu cevaplarken lütfen geniş bir perspektiften düşünün. Yani iş hayatında ilerlemek sadece yukarı yönlü yani yönetici koltuğuna yürümek anlamına gelmez. Yatayda farklı iş kollarında başka pozisyonlarda da kişinin kendini geliştirebileceği kariyer planları yapmak mümkündür. Birçok insan bu yanılgıya düşebiliyor. Kariyer yapmak sadece yönetici olmak değildir. Yatay seviyede de geçebileceğiniz ve kariyeriniz için olumlu bir adım olacak fırsatları lütfen göz ardı etmeyin. Oralarda da güzel hedefler bulmak mümkündür.

Eğitimlerle Kendimizi Besleyelim!

İşe yerleşene kadar okul hayatında birçok ders aldık ve kendimize akademik anlamda yatırım yaptık. İyi de bir işe yerleştik. Peki eğitim süreci bitti mi? Asla! Kişinin kendisini geliştirme süreci son nefese kadar bitmeyen bir yolculuk. Bu bakış açısı ile her an kendinize yatırım yapmaya, öğrenmeye ve öğrendiklerinizi de uygulamaya devam edeceksiniz. Dolayısıyla, iş hayatında şirketinizin size sunduğu eğitim imkanlarının yanı sıra siz de kendinize gelişim yatırımı yapacağınız fırsatları araştırmalı, okumalı, gelişim eğitimlerine katılmalı ve kariyer planınızı kendiniz kumanda etmelisiniz. Yapılacak en önemli hatalardan biri kendi gelişim yolculuğunun kumandasını başkasının kontrolüne bırakmak olur. Yani çalıştığım şirket bana eğitim versin, şirketim bana kariyer yolu çizsin gibi okları başka tarafa yöneltmek bir hatadır. Elbette şirketiniz sizi desteklerse güzel olur, ancak reaktif bir şekilde beklemektense proaktif olup, siz önce kendi planınızı aklınızda yapın. Belirlediğiniz hedeflere ve kariyer yolculuğunuza hizmet edecek eğitim ve gelişim aksiyonlarını alın. Kendinizi geliştirmek için eğitimlere katılıyorsunuz, okuyorsunuz, her an her yerden bilgiler ediniyorsunuz ki bu artık günümüz koşullarında çok daha mümkün. Elimizin altındaki akıllı telefonlar ve arama motorları ile bilgiye ulaşma hızımız o kadar arttı ki artık bilmemek değil öğrenmemek daha büyük sorun teşkil eder oldu. Burada genellikle Francis Bacon’a atfedilen “Bilgi güçtür” özdeyişini hatırlatmak isterim. Bilgi gerçekten güçtür sevgili dostlar ancak bildiklerini uygulayabilmek, o bilginin kendisi olabilmek, dönüşebilmek ve gelişebilmek çok daha büyük bir güçtür. Düşünün ki bildiğiniz bir bilgiyi eğer hayata geçirmeyip, davranışlarınıza entegre etmiyorsanız, o bilginin size de çevrenizdekilere de pek bir faydası yok demektir. “Biliyorum ama yapmıyorum!” durumu. Esas olan bildiklerimizi, öğrendiklerimizi davranışlarımıza aktarabilmek, günlük ilişkilerimize yansıtabilmektir. Gelişme ve ilerleme tam da bu anda gerçekleşecektir. Şöyle günlük hayattan örneklendiremeye çalışayım: Araba kullanırken sinyal vermenin önemini biliriz. Ne tarafa gideceğimizi diğer araçların bilmesi önemlidir ancak bu bilgiyi uygulamadığımız zaman yani sinyal verme alışkanlığını geliştirmediğimiz zaman kaza yapmak kaçınılmaz olacaktır. Benzer şekilde sigara içmenin sağlık için zararlı olduğunu her insan bilir. Ancak bu bilgiyi, sigarayı bırakarak aksiyona geçirmediğiniz sürece bilmek size fayda sağlamaz. Bunun gibi birçok örnek vermek mümkündür. Şimdi okumaya kısa bir ara verip düşünmenizi istiyorum. “Ben hangi konuda bildiklerimi davranışa dönüştürmüyorum?” “Davranışa dönüştürmemem için engellerim neler?” “Bu davranış değişikliği için bana ne veya neler yardımcı olur?” gibi soruları kendinize yönelterek, gerçek anlamda dönüştürmek istediğiniz davranışlarınızı bulabilir, engellerinizi ve fırsatlarınızı fark ederek, harekete geçmeye bugünden başlayabilirsiniz.

“Farkındalık – İsteklilik – Aksiyon- Tekrar” Döngüsü

Tek başına bilmek ve farkında olmak yeterli olmayacaktır. Farkında olduğunuz şeyi davranışa dönüştürmek için istekli olmanız gerekir. Yani siz istemedikten sonra kimse size bir şeyi zorla yaptıramaz. Örneğin; iş hayatında “hayır” diyememekten şikayetçi olduğunuzu düşünelim. “Hayır” diyemediğiniz için iş yükünüz her geçen gün artıyor, hatta kendi önemli işlerinizi arkalara atmak zorunda kalıyorsunuz. İşte bu durumda dış bir güç size pek de yardımcı olamaz. Yapmanız gereken; durumun farkında olmanız, isteklilikle kendinize söz vererek kime ve neye hayır diyeceğinizi belirlemeniz ve bununla ilgili ufak bebek adımları atmaya başlamanızdır. İlk başta hayır diyebileceğiniz ve diyemeyeceğiniz işleri veya kişileri ayırt etmek durumundasınız. Neden hayır dediğinizi ve o işi neden üzerinize alamayacağınızı da bildirmek gerekecektir. Ufak denemelerle kendinizi geliştirmeye başlayacak ve tekrar ettikçe de bu duruş artık sizin bir davranış kalıbınız haline gelecektir.

Geribildirim İsteyin!

İş hayatında hedefleriniz doğrultusunda adım adım ilerlerken, kendinize gelişim yolculuğunda yatırım yaparken, çevrenizdekilerden geri bildirim almak çok önemli katkılar sağlayacaktır. Kendimizi gördüğümüz, başkalarının bizi gördüğü ve olmak istediğimiz yeri 3 nokta olarak düşünürsek, bu noktalardan geçecek bir doğrunun aynı hizada olması gitmek istediğimiz yer anlamında bize fayda sağlayacaktır.

Kendimizle ilgili fikir sahibiyiz de dışardan nasıl göründüğümüzü biliyor muyuz? Kilit soru işte bu! Eğer dışardan görüldüğüm benim düşündüğümden çok farklı ise orada alınacak aksiyonlar var demektir. Kendimi daha iyi ifade etme gereksinimim olabilir. Eğer bu iki nokta aynı hizada ise bu güzel haberdir. O zaman “Olmak istediğim yere ne kadar yakınım?” sorusu sormak gerekiyor. Olmak istediğim yere gidebilmek için neler yapmaya ihtiyacım var? gibi sorulara verilecek gelişim temelli cevaplar ve aksiyon planları da ajandanızda yer almalıdır.

Özetle; iş hayatında ilerlemek, kendimizi geliştirmek için her geçen günü bir fırsat olarak görmek ve kendimize yatırım yapmaya odaklanmamız en önemli tüyolardan biri olacaktır. İşe önce yapabileceklerimiz kadar gelişim alanlarımızı fark ederek başlayacağız. Hedeflerimizi belirlemiş olmak bu anda bizim için itici güç olacaktır. Bu doğrultuda eğitim ve gelişim faaliyetlerine katılmak, başkasından beklemeden proaktif bir şekilde o sorumluluğu almak, öğrendiklerimizi davranışa dönüştürmek ve tekrar etmek, zaman zaman güvendiğimiz kişilerden geri bildirimler isteyerek kendimize bir de dışardan bakmayı denemek, elimizdeki kumandayı en etkili ve verimli şekilde kullanmak anlamına gelecektir. Unutmayın, bu hayat bizim! Tek bir hayatımız var belki, ama şans kapıları hayat boyunca hep karşımıza çıkacak. Yeter ki o fırsatları görelim ve iyi değerlendirelim. Kumandanın bizde olduğunu hep hatırlayalım.

Seyhan Üner

Kariyer.net Eğitim ve Gelişim Müdürü