YÜCEL YILDIZ /RIGHTSHIP, PORTS AND TERMINALS MANAGER

LİMANLARIN KARBONSUZLAŞMA YOLCULUĞU: ŞEFFAFLIK, TEKNOLOJİ VE VERİNİN KRİTİK ROLÜ

İklim değişikliğinin etkisi giderek belirginleştikçe, denizcilik sektörü karbon ayak izini azaltmak için artan bir baskıyla karşı karşıya. Küresel ticaretin önemli merkezleri olan limanlar, bu zorluğun ön saflarında yer alıyor. Dünyaya açılan kapılar olarak, ekonomik canlılıklarını korurken karbonsuzlaştırmaya yönelik acil ihtiyaçla yüzleşmeliler. Ancak, karbonsuzlaştırmaya giden yol engellerle dolu—bunların başında gemilerden kaynaklanan emisyonlar hakkında şeffaflık ve doğru veri eksikliği geliyor.

Limanlar ve terminaller içindeki operasyonların bu çevresel etkiye önemli ölçüde katkıda bulunduğu aşikârdır ve karbonsuzlaştırma sırasında emisyonlara çok dikkat edilmesine karşı aslında, bir limandaki sera gazı emisyonlarının ve hava kalitesi etkilerinin %60-90'ının, özellikle yanaşma, demirleme ve manevra sırasında nakliye faaliyetlerine atfedilebilir olduğu bilinmemekte ya da göz ardı edilmektedir. Bu operasyonlar bir limanın Kapsam 3 emisyonlarına önemli ölçüde arttırmaktadır.

Şekil 2 – Gemi Sera Gazı Emisyonlarının operasyon fazına göre dağılımı (Kaynak: UNCTAD)

Birçok liman Kapsam 1 ve 2 emisyonlarını azaltmak için çalışırken, Kapsam 3 emisyonlarını yönetmek bir zorluk olmaya devam etmektedir. Limanlar iklim değişikliğinin etkilerine giderek daha fazla maruz kalma ve çevredeki toplulukların hava kalitesi konusunda daha fazla şeffaflık talepleriyle karşı karşıya kaldıkça, emisyonları ölçmek ve yönetmek (özellikle gemi faaliyetlerine atfedilenler) yalnızca bir kurallara uyum meselesi değil, aynı zamanda bir sosyal sorumluluk meselesi haline gelmiş durumdadır.

Kural Koyucular Açısından Manzara ve Sektörün Tepkisi

Hem uluslararası hem de bölgesel düzeydeki mevzuat, denizcilik faaliyetlerinin çevresel etkisini ele almak için gelişmektedir. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), gemi enerji verimliliğini ve operasyonel performansını iyileştirmek için Enerji Verimliliği Mevcut Gemi Endeksi (EEXI) ve Karbon Yoğunluğu Göstergesi (CII) gibi önlemler getirmiştir.

Şekil 3 – Karbonsuzlaştırma kural, sistem ve uygulamalarının etkileşimi (Kaynak: RightShip)

Buna paralel olarak, Türkiye'nin yakın zamanda onayladığı, ticari gemilerden kaynaklanan emisyonlara bir nevi vergi koymayı da içeren nakliye sektörü için karbon fiyatlandırma mekanizması gibi ulusal girişimler de ortaya çıkmaktadır.

Ancak bu düzenlemeler hayati öneme sahip olmakla birlikte, özellikle sera gazı emisyonları ve hava kirleticileri konusunda gemiye özgü doğru verilerin bulunmaması durumunda limanlar ve terminaller için önemli zorluklar ortaya koymaktadır.

Bölgesel ve ulusal düzenlemeler aynı zamanda limanların, limana gelen gemilerin yerel hava kalitesi üzerindeki etkisini anlamaları ve bu konuda harekete geçmeleri ve yönetmeleri ihtiyacını da artırıyor. Ancak özet olarak söylendiği gibi, "Ölçemediğiniz bir şeyi yönetemezsiniz."

Karbonsuzlaştırmaya Teknolojinin Rolü

Limanların ve terminallerin karbonsuzlaştırılmasını ele almak, yenilikçi ve sağlam teknolojik çözümler gerektirir. Limanların emisyon verilerini yakalamak için araçlardan daha fazlasına ihtiyacı vardır; anlamlı değişimi yönlendirmek için eyleme geçirilebilir içgörüler sunan çözümlere ihtiyaçları vardır. RightShip ‘in Deniz Emisyonları Platformu (MEP) gibi platformlar, yalnızca doğru emisyon verileri sağlamakla kalmayıp aynı zamanda bu verileri limanların emisyonlarını yönetmelerini ve azaltmalarını sağlayan içgörülere dönüştürerek bu yaklaşıma örnek teşkil eder.

MEP' nin gücü, büyük miktarda veriyi bir araya getirip analiz etme ve bunları net, eyleme dönüştürülebilir bilgilere dönüştürme becerisinde yatmaktadır. Örneğin, RightShip ‘in kapsamlı gemi veri tabanlarından ve Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) takibinden gelen verileri doğrulanmış tescilli bir metodolojide birleştirerek, MEP ayrıntılı emisyon envanterleri üretebilir.

Ancak asıl güç, bu verileri karar vermeyi bilgilendiren ve ağır yükü zahmetli veri sayfalarından alan içgörülere dönüştürme kapasitesinden gelir. Örneğin, emisyon ısı haritaları bir limanın hangi bölgelerinde en yüksek kirlilik seviyelerinin yaşandığını ortaya çıkarabilir ve yetkililerin müdahaleleri en çok ihtiyaç duyulan yerlere hedeflemesine olanak tanır. Bu ayrıntı düzeyi, karbon ayak izlerini azaltma ve hava kalitesini iyileştirme konusunda ciddi olan limanlar için hayati önem taşır.

Ayrıca, MEP uzun vadeli planlamaya yardımcı olabilir. Zaman içinde emisyonları izleyerek ve farklı operasyonel modlar ve gemi tipleri arasında verileri karşılaştırarak, limanlar eğilimleri belirleyebilir ve azaltma için gerçekçi, veri odaklı hedefler koyabilir. Bu yetenek, limanlar ve terminaller önemli yatırım ve stratejik dağıtım gerektiren kara güç kaynağı sistemleri gibi seçenekleri araştırırken özellikle değerlidir.

Şeffaflık bir diğer önemli avantajdır. Düzenleyiciler ve kamuoyundan gelen artan baskıyla, limanların sürdürülebilirliğe yönelik anlamlı adımlar attıklarını göstermeleri gerekir. Doğru, kolay erişilebilir emisyon verileri sağlayan araçlar, paydaşlarla güven oluşturmaya ve gelişen çevre düzenlemelerine uyumu sağlamaya yardımcı olabilir.

Liman karbonsuzlaştırma ve hava kalitesini iyileştirme yolculuğu yalnızca uyumlulukla ilgili değildir; aynı zamanda yenilikçilik, liderlik ve gezegenimizi korumak için paylaşılan bir sorumlulukla ilgilidir. Yol karmaşıktır ve gemi sahiplerinden, liman operatörlerinden, kiralayanlardan ve düzenleyicilerden sektör genelinde koordineli çabalar gerektirir. Ancak doğru araçlar ve şeffaflığa olan bağlılıkla limanlar, çevremizi koruyan deniz ticareti için daha sürdürülebilir bir gelecek yaratma yolunda öncülük edebilir.

Bu konuda öncü limanlardan biri olan PLA (Londra Liman İdaresi) ile yürütülen çalışmanın özeti bu bağlantı ile izlenilebilir. https://www.youtube.com/watch?v=V-m0cPyehMk