YÜCEL ODABAŞI / KROMAN GES VE LİMAN YATIRIMLAR MÜDÜRÜ

AFET ve SONRASI SÜREÇLERDE LİMANLAR

Doğal afetler, varoluşumuzun en büyük tehditlerinden biridir. Özellikle depremler, coğrafyamızda sıkça yaşanan ve büyük yıkımlara neden olan olaylardır. Bu afetler, toplumları başa çıkılması zor sorunlarla karşı karşıya bırakmaktadır. Bölgemiz, tarih boyunca insanlığın önemli yaşam ve geçiş noktalarından biri olmuş ve bu durum, bazı önemli risklerin göz ardı edilmesine yol açmıştır. Limanlarımız, bu dinamik yapının en kritik unsurlarından biri olarak, tarih boyunca farklılaşarak da olsa aynı temel rolü üstlenmeye devam etmiştir.

Bölgemizin sosyo-ekonomik açıdan yüksek cazibeye sahip olması, limanlarımızın dünya çapındaki gelişmelere paralel olarak tesis edilmesini ve yönetilmesini zorunlu kılmaktadır. Bugün uluslararası ticarette önemli bir konumda bulunan limanlarımız, son yıllarda dünya genelinde yaşanan olumsuzluklara rağmen sürekli büyüyerek ülke ekonomimize ciddi katkılar sağlamaya devam etmektedir.

Limanlarımızın gelişimini etkileyen en önemli faktörlerden biri de, bölgemizin yüksek deprem riski taşımasıdır. Limanlarımızın depreme dayanıklı olması ve işlevselliğini sürdürebilmesi, afet sürecinde ve sonrasında büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, yetkili otoritelerin, bölgenin deprem riskiyle doğrudan ilişkili olarak limanları daha dirençli hale getirmek için gerekli adımları atması kritik bir gereklilik haline gelmiştir.

Depreme dayanıklı limanlar, bölgelerinde yaşanacak deprem ve diğer doğal afetlerde:

· Tahliye ve güvenli alan sağlama,

· Yardım- destek ekip ve ekipmanlarının afet bölgesine ulaşımı,

· Lojistik ve tıbbi destek sağlayabilecek deniz vasıtalarının kullanımı,

· Toparlanma ve yenilenme süreçlerinde ekonomik faaliyetlerin sürekliliğinin sağlanması gibi konularda hayati bir rol oynamaktadır.

Afet dönemlerinde limanlarımızın bu kritik görevleri yerine getirebilmesi, yetkin ve bilinçli bir iş gücüne sahip olmaktan geçmektedir. Unutulmamalıdır ki, zaman ve koşul fark etmeksizin çalışmalarını sürdüren liman çalışanları, afet zamanlarında da görevlerinin başında olmuş ve olmaya devam edeceklerdir. Ancak, afetler nedeniyle yaşanabilecek iş gücü kayıplarına karşı hazırlıklı olunmalı ve Ulusal Afet Yönetim Sistemi’ne entegre edilecek bir Çalışan Eşleştirme Modeli geliştirilmelidir. Bu modelin amacı, limanlarımızın faaliyetlerine kesintisiz devam etmesini sağlamaktır.

Bu modelin bileşenleri şu şekildedir:

· Uzmanlık alanlarına göre oluşturulmuş ulusal liman çalışan havuzu,

· Eğitim, sertifikasyon ve tatbikat programları,

· Çalışanların çapraz eşleştirilmesi ve değişim-ulaşım modellemeleri,

· Dijitalleşme ile kamu ve limanlar arasında etkili iletişim ve koordinasyonu sağlayacak platformlar.

Bu modelin hayata geçirilmesi ve başarılı olması, ulusal çapta sürdürülebilir kamu politikaları ile mümkün olacaktır.

Sonuç

Limanlar, afet anında ve sonrasında kritik bir role sahiptir. Afet anında tahliye, yardım lojistiği ve tıbbi desteğin sağlanması gibi önemli görevleri üstlenirken, afet sonrası ekonomik toparlanma ve yeniden yapılanma süreçlerinde de merkezi bir konumda yer alırlar. Ancak, limanlarımızın bu süreçlerde etkin görev alabilmesi için altyapılarının güçlendirilmesi, afet yönetimi planlarına entegrasyonu ve yetkin iş gücü ile desteklenmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda, Ulusal Afet Yönetim Sistemi’ne entegre edilecek Çalışan Eşleştirme Modeli gibi çözümler, limanların sürdürülebilir ve kesintisiz hizmet verebilmesini sağlayacaktır. Afetlere dayanıklı limanlar, yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte de daha güçlü bir kriz yönetimi ve lojistik ağı oluşturmanın temel taşlarından biri olacaktır. Bu nedenle, limanlarımızın afet yönetimi sürecine tam anlamıyla entegre edilmesi, ülkemiz için stratejik bir öncelik olarak ele alınmalıdır.