AYKUT I. ÖLÇER, ANAS S. ALAMOUSH, FABİO BALLİNİ

DÜNYA DENİZCİLİK ÜNİVERSİTESİ, WORLD MARİTİME UNİVERSİTY, SWEDEN

Sürdürülebilir kalkınma çalışmaları altında tüm dünyadaki limanlar, yeşil limanlara dönüşüm amacı ile çevre yönetim uygulamalarını uyarlamaktadır. Yeşil liman, ekonomik bulunduğu bölgedeki büyümeyi destekler iken ekolojik etkilerini asgariye indirmek amacı ile çevre etki yönetimini önceliklendiren, sürdürülebilir uygulamaları operasyonlarına entegre eden liman olarak tanımlanmaktadır. Bu makalede yeşil limanların çevresel yönetimi ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile uyumlaştırılması dikkate alınarak yeşil liman kavramı irdelenecektir. (UN SDGs).

Yeşil limanlar bütüncül sürdürülebilirlik prensiplerini kullanarak operasyonlarına geleneksel çevre yönetimi yaklaşımlarının ötesine geçmektedirler. Bu prensipler, çevre, sosyal ve ekonomik bakış açılarının harmonize dengelenmesini kapsamaktadır. Sürdürülebilirlik uygulamalarının kullanılması ile yeşil limanlar sadece çevre etkilerini azaltmakla kalmamakta, aynı zamanda rekabetçiliklerini geliştirmekte, çevre toplumların sağlığına ve yaşam standartlarına katkıda bulunmaktadırlar.

Yeşil Limanların çevre eylemleri aşağıdaki temel kategoriler altında toplanabilir:

1. Hava kalitesi Yönetimi: Yeşil limanlar hava kirliliğinin önlenmesi için gemilere karadan elektrik verilmesi, düşük kükürtlü yakıtların kullanımı emisyon kontrol tekniklerinin uyarlanması gibi tedbirleri uygulamaktadır. Gemilere karadan elektrik verilmesi altyapısı (onshore power supply or charging stations) gemilerin limanda kalış sürelerinde elektrik şebekesine bağlanarak, gemideki makinelerin emisyonlarının düşürülmesini içermektedir.

2. Su kalitesi ve deniz çevre koruması: Yeşil limanlar atıksu yönetimi, efektif atık yönetimi uygulamaları ile kirlilik önleme ve su kalitesi izleme ile su kalitesi yönetimini önceliklendirmektedir. Deniz canlılarını koruma önlemleri, koruma altındaki bölgelerin kurulması, çevre duyarlı tarama uygulamaları uygulanmaktadır.

3. Enerji Verimliliği ve Yenilenebilir Enerji: Yeşil limanlar enerji tüketiminin optimize edilmesi ve sera gazları emisyonlarının azaltılmasına çabalamaktadır. Enerji verimli teknolojilerin uygulanması, güneş panelleri ve rüzgar türbinleri gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının desteklenmesi, enerji performansının izlenmesi ve geliştirilmesi için enerji yönetim sistemlerinin uygulanması yapılmaktadır.

4. Atık Yönetimi: Yeşil Limanlar atık ayrıştırması geri dönüşüm programları, yerel geri dönüşüm tesisleri ile işbirliği gibi efektif atık yönetimini önceliklendirmektedir.

5. Gürültü ve Titreşim Kontrolü: Yeşil limanlar, liman operasyonlarının çevre topluluklar üzerinde etkilerinin asgariye indirilmesi için gürültü azaltıcı tedbirler uygulamaktadır. Bu tedbirler gürültü bariyerleri kullanımı, gürültü kaynaklarının azaltılması için operasyonel tedbirler, daha sessiz ekipman ve makinelerin kullanımını içerebilir.

6. Biyoçeşitlilik Korunması ve Habitat Restorasyonu: Yeşil limanlar, liman çevresindeki biyoçeşitliliğin korunması ve ekosistemin restorasyonunun önemini kabul etmektedir. Biyoçeşitlilik koruma planları, koruma altındaki alanların kurulması, doğal habitatın asgari bozulması için sürdürülebilir inşaat ve tarama pratiklerinin uygulanması projeleri geliştirilmektedir.

7. Döngüsel Ekonomi: Yeşil limanlar minimum atık yaratılması ve kaynak kullanımının maksimizasyonu için döngüsel ekonominin prensiplerini kullanmaktadır.

8. Toplumun Katılımı ve Sosyal Sorumluluk: Yeşil limanlar yerel toplum ile aktif iletişim ve işbirliğini hedeflemektedir. Yerel istihdam, çevre sakinlerinin yaşam standartlarının ve sağlığının arttırılması sosyal sorumluluk önceliklendirilmektedir.

Uygulamalar

Sürdürülebilir uygulamaların yeşil limanlarda başarılı olarak kullanılması için işbirliği çabaları ve destekleyici yapılara ihtiyaç bulunmaktadır. Devlet, liman otoriteleri, endüstri paydaşları, ve yerel toplumlar yeşil limanların dönüşümünün gerçekleştirilmesinde hayati rol oynamaktadır. Çevre eylemlerinin kullanılması ile limanların yeşil ve sürdürülebilir yapılara dönüştürülmesi mümkün olmaktadır. Ek olarak bu eylemlerin uygulanması ile limanlar çevre yönetim pratiklerinin geliştirilmesi, sürdürülebilirlik engellerinin efektif olarak belirlenmesi, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine başarılmasına katkıda bulunulması mümkündür. Aşağıdaki uygulamalar limanların sürdürülebilir yeşil dönüşümünde hayati rol oynamaktadır:

1. Politika ve Mevzuat Desteği: Devletler limanları yeşil uygulamalara cesaretlendirmek için politikalar üretmekte ve regülasyonlar çıkarmaktadır. Politikalar yeşil limanlara özendirmek için destekleyici çerçeve regülasyonlar oluşturarak önemli bir rol oynamaktadır. Bu çerçeve regülasyonlar çevre standartları, emisyon azaltım hedefleri, atık yönetim regülasyonları, sürdürülebilir altyapı geliştirme rehberleri olabilmektedir. Ek olarak hibe, vergi avantajı, yatırımı teşvik edici finansman fırsatları gibi finansal teşvikler limanları sürdürülebilir teknoloji ve pratikler için cesaretlendirici olabilmektedir.

2. Finansal Teşvikler: Limanlar ve uluslararası organizasyonlar yeşil liman girişimlerine finansal teşvikler sunmaktadır. Bu teşvikler limanları çevre dostu teknoloji ve pratikleri uygulamaları için cesaretlendirecek hibe, sübvansiyon, sürdürülebilirlik projeleri için uygun finans seçenekleri olarak ortaya çıkmaktadır.

3. Kamu-Özel Sektör İşbirlikleri: Liman otoriteleri, özel şirketler ve diğer paydaşların işbirlikçi ortaklıkları sürdürülebilir liman operasyonları için ortam yaratmaktadır. Bu ortaklıklar kaynak, bilgi, uzmanlık paylaşımları ile yenilikçi çözümler ve toplu eylemlere yol açmaktadır.

4. Çevre Sertifika Programları: Yeşil limanlar Çevresel Liman Endeksi (EPI), EkoLiman (EcoPorts) gibi çevre sertifikasyon programlarında yer almaktadır. Bu programlar çevre performansının değerlendirilmesi ve geliştirilmesi ve sürdürülebilirlik standartlarına limanların uyumlaştırılması için standardize bir çerçeve oluşturmaktadır. Sertifikasyona erişilmesi limanın sürdürülebilirlik pratikleri, şeffaf ve sorumluluğa bağlılığa göstergesi olarak algılanmaktadır.

5. Kapasite Geliştirme ve Eğitim: Yeşil limanlar liman personelinin ve paydaşlarının bilgi ve yeteneklerinin geliştirilmesinin önemini kabul etmektedirler. Kapasite geliştirici programlar ve eğitim girişimleri çevre yönetim pratiklerinin, sürdürülebilirlik teknolojilerinin ve ilgili mevzuatına uyumun özümsenmesinin geliştirilmesi için gerekli görülmektedir. Eğitim programlarında yatırım ile limanlar sürdürülebilirlik çalışmalarında yeterli bilgili işgücüne sahip olabilir.

6. Paydaş Katılımı ve İşbirlikleri: Yeşil limanlar liman kullanıcıları, yerel toplum, sivil toplum örgütleri, çevre örgütlerinden oluşan paydaşlarla aktif şekilde işbirliklerine gitmektedir. Bu paydaşlar ile oluşturulan işbirlikleri fikirlerin, deneyimlerin, kaynakların paylaşımı ile sürdürülebilir liman operasyonlarında paylaşımlı sorumluluk yaratılmaktadır. Düzenli paydaş danışma toplantıları, çalıştaylar, forumlar ilginin toplanması zorlukların belirlenmesi ve yenilikçi çözümlerin yaratılmasında yardımcı olmaktadır.

7. Planlama ve Entegre Yaklaşımlar: Efektif planlama, limanların yeşil dönüşünü için vazgeçilmezdir. Yeşil limanlar kısa, orta ve uzun dönem hedef, ve eylem planlarını içeren sürdürülebilirlik planları geliştirilmelidir. Bu planlar çevre, sosyal ve ekonomik faktörleri entegre etmeli, bütüncül liman geliştirme yaklaşımını içermelidir. Sürdürülebilirliği stratejik planlama süreçlerinde yerleştirerek limanlar sürdürülebilirlik önceliklendirme ve uygulama pratikleri edinebilir.

8. Farkındalık ve İletişim: Yeşil limanlar çalışanların, liman kullanıcılarının ve geniş çevre toplumunun arasındaki farkındalığın önemini anlamışlardır. İletişim kampanyaları, eğitim girişimleri, kamuoyu programları limanların sürdürülebilirlik uygulamalarının, çevre başarılarının sorumlu liman operasyonlarının öneminin duyurulması kullanılmaktadır. Farkındalık kampanyalarının desteklenmesi ile limanlar davranış değişiklikleri ve çevre idaresi kültürünün oluşturulmasına katkıda bulunmaktadır.

9. İzleme ve Raporlama: Yeşil limanlar çevre performanslarını takip etmek için güçlü izleme ve raporlama mekanizmaları oluşturmaktadır. Düzenli izleme, geliştirme için potansiyel alanların belirlenmesi, ilerlemenin ölçülmesi, ve sürdürülebilirlik hedeflerine uyumun güvence altına alınmasına yardımcı olmaktadır.

İskandinav Ülkelerinde En iyi Uygulamalar

İskandinav ülkeleri sürdürülebilirlik uygulamalarında liderlik ve küresel Denizcilik endüstrisinde örnek oluşturan yeşil liman uygulamaları ile öne çıkmaktadır. Bu uygulamalardan örnek olarak :

1. Göteborg Limanı, İsveç: Göteborg limanı sürdürülebilirlik çalışmalarında öncü limanlardan biridir. Liman iddialı emisyonların azaltımı hedefleri koymuş olup, liman operasyonlarında yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrikli araçların kullanımını desteklemiştir. Sürdürülebilir kalkınma hedeflerini erişmek için Göteborg Yeşil Geçit projesi gibi girişimler ile paydaşları ile işbirliğini geliştirmiştir.

2. Oslo Limanı, Norveç: Oslo limanı elektrik ve hidrojen tahrikli araçların/gemilerin kullanımını destekleyerek sürdürülebilir ulaştırma çözümlerini önceliklendirmiştir. Zorlu hava emisyonları, atık yönetimi, gürültü azaltımı hedefleri mevzuatını uygulamaktadır.

3. Kopenhag-Malmö Limanı, Danimarka: Kopenhag Malmö limanı karbon nötr olma hedefini koymuştur. Enerji verimli aydınlatma, gemilere kardan elektrik verilmesi, emisyonların azaltımı projelerini uygulamaya koymuşlardır. Paydaşlarla işbirliği projleri ile yerel biyolojik çeşitliliğin korunması ve deniz ekosistemine etkilerin asgariye indirilmesi hedeflenmektedir.

Sonuç olarak yeşil limanlar çevre yönetiminde ve sürdürülebilir liman operasyonlarında hayati bir rol oynamaktadır. Geniş bir yelpazede çevre eylemleri ve bütüncül sürdürülebilirlik prensiplerini kapsayan uygulamaların kullanılması ile yeşil limanlar sosyal iyileştirmeleri ve ekonomik kalkınmayı destekler iken ekolojik ayak izlerini minimize etmektedir. Bu durum daha sürdürülebilir ve dayanıklı bir Denizcilik endüstrisinin oluşturulmasına katkıda bulunmaktadır.

BİRİNCİ YAZAR:

Profesör Dr. Aykut I. Ölçer

ARAŞTIRMA DİREKTÖRÜ;

DENİZCİLİKTE ENERJİ YÖNETİMİ BÖLÜMÜ BAŞKANI;

DENİZCİLİK TEKNOLOJİSİ VE İNOVASYON ALANINDA NİPPON VAKFI PROFESÖRÜ;

DÜNYA DENİZCİLİK ÜNİVERSİTESİ (WMU), MALMÖ, İSVEÇ

İKİNCİ YAZAR:

Anas S. Alamoush

DOKTORA ÖGRENCİSİ

DENİZCİLİKTE ENERJİ YÖNETİMİ BÖLÜMÜ

DÜNYA DENİZCİLİK ÜNİVERSİTESİ (WMU), MALMÖ, İSVEÇ

ÜÇÜNCÜ YAZAR:

Doçent Dr. Fabio Ballini

DENİZCİLİKTE ENERJİ YÖNETİMİ BÖLÜMÜ

DÜNYA DENİZCİLİK ÜNİVERSİTESİ (WMU), MALMÖ, İSVEÇ